KHANH LY ....!!!

Khánh Ly: tiếng hát cho quê hương

Trong một lần về Việt Nam cách đây 13 năm, Khánh Ly có bước lên sân khấu ở một phòng trà tại Sài Gòn hát vài ca khúc quen thuộc của Trịnh Công Sơn, theo lời yêu cầu của khách có mặt hôm đó.

Không qua mắt được công an nên chị đã được mời lên làm việc, hỏi chuyện có được giấy phép chưa mà hát.

Tháng Chín năm ngoái, báo chí trong nước đồng loạt đưa tin Khánh Ly đã có giấy phép để chính thức về Việt Nam biểu diễn. Nhưng chị không về.

Chuyện Khánh Ly có về nước hát hay không lại không thuần túy mang tính văn nghệ như với nhiều ca sĩ khác.

Hát cho quê hương

Khánh Ly về không phải là để được hát trên quê hương mà để “hát cho quê hương” đúng với tiếng hát đã gắn liền với nhạc Trịnh, không bằng tình ca, mà qua những “Ca khúc Da vàng” trong các băng nhạc “Hát cho quê hương Việt Nam” đã từng làm rung động lòng người và được thế giới biết đến.

Khánh Ly và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trở thành đôi nghệ sĩ không thể tách rời nhau từ khi hai người bước vào sân cỏ quán Văn, tụ điểm của sinh hoạt văn nghệ sinh viên vào cuối thập niên 1960.

Ở đó những ca khúc da vàng về thân phận quê hương, nỗi đau chiến tranh và mong ước hòa bình được cất tiếng hát lên lần đầu.

Neil L. Jamieson trong tác phẩm “Understanding Vietnam” khi nhắc đến nhạc Trịnh đã trích dẫn ba bài hát: “Ta phải thấy mặt trời”, “Chính chúng ta phải nói” và “Những ai còn là Việt Nam” với ca từ phản ánh cuộc nội chiến giữa hai miền:

Hãy mở mắt ra nhìn quanh đây

Những ai còn là Việt Nam triệu người đã chết

Hãy mở mắt ra lật xác quân thù

Mặt người Việt Nam trên đó

Đi trên những xác người

Bao năm thắng những ai…

“Đất khổ” là một phim của đạo diễn Hà Thúc Cần, thực hiện trong những năm đầu thập niên 1970 và không được phép phổ biến tại miền Nam thời bấy giờ.

Tác phẩm điện ảnh này phản ánh con người Trịnh Công Sơn, vì nhạc sĩ đóng vai chính trong bối cảnh của gia đình, trên quê hương chiến tranh và với người thân mang những lý tưởng khác nhau.

Lồng trong phim cũng là những ca khúc da vàng.

“Em đi trong chiều” mang hình ảnh buồn của một thiếu nữ nhận tin chồng chết ngoài chiến trường:

Em đi qua cầu có gió bay theo

Thổi bùng khăn tang trắng giữa khung chiều

Em đi qua cầu có lá xôn xao

Một giòng sông sâu chở hồn thương đau.

Giữa cảnh tang tóc, đổ nát do chiến tranh kéo dài, qua phim này nhạc Trịnh đã như một lời nói thay cho thế hệ với những ước mơ hoà bình của “Tôi sẽ đi thăm” do chính nhạc sĩ hát hay những mong ước của tuổi trẻ trong việc xây dựng quê hương thể hiện qua ca từ “Dựng lại người dựng lại nhà”:

Ta cùng lên đường đi xây lại tình thương

Lòng mẹ ta xưa kia bao la như Thái Bình Dương

Những đứa con lạc dòng mừng hôm nay xóa hết căm hờn

Mượn phù sa đắp trên điêu tàn lòng nhân ái lên nụ hồng.

Hai miền cùng cấm

Năm 2002, đài truyền hình PBS ở Mỹ chiếu bộ phim “Vietnam Passage” với cuộc sống của sáu người Việt sau khi chiến tranh chấm dứt vào tháng 4-1975, trong đó có Trịnh.

Người dẫn chương trình, phóng viên David Lamb của báo Los Angeles Times, kể lại chuyện nhạc Trịnh bị cả hai miền Nam, Bắc cấm; chuyện sau năm 1975 nhạc sĩ phải đi nông trường lao động.

Trong phim, Trịnh Công Sơn xuất hiện bên cạnh Hồng Nhung với bài hát “Huyền thoại Mẹ” và khi đó nhạc sĩ chỉ còn viết những ca khúc ca ngợi tình yêu.

Ca khúc da vàng của Trịnh Công Sơn đã là đề tài nghiên cứu ở Nhật, Pháp, Hoa Kỳ.

Giáo sư John C. Schafer của California State University, Humboldt trong tác phẩm “Trịnh Công Sơn Bob Dylan như trăng và nguyệt?” (Cao Thị Như Quỳnh dịch, Nxb Trẻ 2012) đã soi rọi và đối chiếu quan niệm phản chiến giữa hai nhạc sĩ sống cùng thời đại, bị ảnh hưởng bởi cùng một cuộc chiến.

Tác giả phân tích ca từ trong “Ngày dài trên quê hương”, “Huế Sài Gòn Hà Nội”, “Một buổi sáng mùa xuân”, “Dựng lại người dựng lại nhà”, “Gia tài của Mẹ”.

Khi nhắc đến ca khúc da vàng của Trịnh thì không thể tách rời Khánh Ly vì tiếng hát của chị đã chuyên chở những nỗi đau và ước mơ đến với người nghe.

Vì thế, Khánh Ly về Việt Nam mà chị không thể hát những lời ca đã một thời gắn liền chị với Trịnh Công Sơn, với thân phận quê hương, thì đó không còn là Khánh Ly của Việt Nam đã được người Việt và thế giới biết đến.

Nhạc Trịnh có hai bản đồng ca một thời vang vang khắp miền Nam, từ sân trường đại học, quán cà phê cho đến thôn làng xa xôi.

Ngày chiến tranh chấm dứt, Trịnh Công Sơn để lại dấu ấn qua ca khúc “Nối vòng tay lớn” trên đài phát thanh Sài Gòn trưa ngày 30-4-1975 bằng chính giọng hát của mình:

Rừng núi giang tay nối lại biển xa

Ta đi vòng tay lớn mãi để nối sơn hà

Mặt đất bao la anh em ta về

Gặp nhau mừng như bão cát

Quay cuồng trời rộng

Bàn tay ta nắm nối liền một vòng Việt Nam.

Ca từ đó nay vẫn vang vang trong lòng người Việt. Nhưng nhiều ca khúc da vàng khác nay vẫn còn bị cấm, trong đó có “Gia tài của Mẹ”. Đây cũng là bài đồng dao đã được rất nhiều người miền Nam biết đến.

Một ngàn năm nô lệ giặc tàu

Một trăm năm đô hộ giặc tây

Hai mươi năm nội chiến từng ngày

Gia tài của mẹ để lại cho con

Gia tài của mẹ là nước Việt buồn

Dạy cho con tiếng nói thật thà

Mẹ mong con chớ quên mầu da

Con chớ quên mầu da nước Việt xưa

Mẹ mong con mau bước về nhà

Mẹ mong con lũ con đường xa

Ôi lũ con cùng cha quên hận thù.

Ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh trong lúc chuẩn bị cho đêm nhạc năm thứ 12 ngày mất Trịnh Công Sơn, dự kiến sẽ diễn ra chiều 31/3 tại Hồ Bán nguyệt trong khu Phú Mỹ Hưng, đã chia sẻ thông tin cho bạn bè về một số ca khúc da vàng mới được nhà nước cho phép phổ biến cùng với cảm nhận riêng của chị về dòng nhạc của anh mình:

“Bây giờ ở Việt Nam, nhiều người nhìn lại những ‘Ca khúc Da vàng’ và đặt trong bối cảnh tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông cùng những việc khác… Nhiều người nghĩ anh Sơn là ‘một nhà tiên tri’ hoặc nói theo Giáo sư Tương Lai đó là những ‘dự cảm thiên tài’.”

Sau bao năm mơ ước, đất nước đã hoà bình. Nhưng tại sao nhà nước nay vẫn cấm nhiều bài trong số khoảng 100 ca khúc da vàng của Trịnh Công Sơn?

Giáo sư Cao Huy Thuần trong đêm nhạc tưởng nhớ 10 năm Trịnh Công Sơn ở Paris có nhận xét:

“Hòa bình là tình trạng ai ai cũng có thể nói lên được điều mình mơ ước… Ấy vậy mà hát Trịnh Công Sơn chỗ này chống, chỗ kia đối, chỗ nọ xì xào, da vàng da đỏ. Hòa bình chỗ nào?

Chiến tranh chấm dứt rồi. Điều đó không có nghĩa rằng hòa bình không còn là giấc mơ.”

Trong hiện tình quê nhà, Khánh Ly trở về mà không hát ca khúc da vàng, không cất tiếng với “Gia tài của mẹ” thì đó không phải là Khánh Ly được người Việt và thế giới biết đến.

Vì chị đã là tiếng hát tâm thức của Việt Nam.

Khi đó nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ở cõi vô thường không biết có mỉm cười được không?

Tác giả dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do hiện sống tại vùng Vịnh San Francisco, Hoa Kỳ.

Góp ý để xây dựng cho dân cho nước hay cho một nhóm người ..!

Hiến pháp thuộc về dân hay thuộc về ĐẢNG !


Ông chủ tịch ơi, Hiến Pháp 92 nay sửa đổi cho ai?
Cho toàn thể nhân dân cùng non sông yêu dấu?
Hay chỉ sửa để phục vụ cho các nhà lãnh đạo?
Ông phải nói rõ ràng thì góp ý mới khỏi sai!

Nếu chỉ để có lợi cho các ông thì Hiến Pháp 92
Theo tôi nghĩ, chỉ cần sửa một số từ là hoàn hảo
Nhấn mạnh thêm quân đội chỉ bảo vệ người lãnh đạo
Để khi nhân dân vùng đứng lên họ biết bắn vào ai!

Còn cụm từ “nhân dân” không nên ghi vào Hiến Pháp
“Quân đội nhân dân” nên đổi thành “quân đội vua quan”
“Công an nhân dân” thì bớt đuôi đi để khỏi bị hiểu nhầm
Bởi vì từ bản Hiến Pháp sẽ đẻ ra các điều của luật pháp

Muốn xem Uỷ Ban Nhân Dân có phải là của nhân dân?
Thì ông hãy cải trang làm dân vào các Uỷ Ban khắc biết
Viện kiểm sát nhân dân, tòa án nhân dân...giống hệt
Ông đeo tóc giả bước vào thì biết ngay cái nào của nhân dân!

Từ ngày 2/1 đến 31/3/2013 ông chỉ nói chung chung
“Mời toàn dân góp ý kiến vào Hiến Pháp 92 sửa đổi!”
Đương nhiên dân chỉ góp ý kiến vào những điều có lợi
Cho nước, cho dân chứ đâu cho quyền lợi của riêng ông!

Dân đòi bỏ điều 4 Hiến Pháp 92 vì đã 38 năm ròng
Đảng lãnh đạo hoàn toàn mà nhân dân vẫn khổ
Không thể phát triển sản xuất do thiếu tự do dân chủ
Tập đoàn NN thua lỗ khắp nơi vì tham nhũng tràn lan!

Dân muốn được trực tiếp bầu ra người lãnh đạo của nhân dân
Từ trong số những tổ chức được cạnh tranh bình đẳng
Nếu ông giỏi, dân sẽ bầu ông trở thành người chiến thắng
Để tiếp tục lãnh đạo nhân dân, xin ông chớ băn khoăn!

Dân muốn được sở hữu về tư liệu sản xuất để chủ động làm ăn
Và muốn Hiến Pháp công nhận cho người cày có ruộng
Để họ yên tâm sản xuất lâu dài nhằm nâng cao đời sống
Không bị cưỡng cướp đất đai khi giải phóng mặt bằng

Dân muốn “Quân đội là của dân và vì nhân dân phục vụ!”
Như câu khẩu hiệu tướng Giáp đã nêu khi vừa mới ra đời
Theo tôi nghĩ, câu khẩu hiệu này đã đi vào lịch sử
Quân đội chỉ để chống giặc ngoại xâm là đúng lắm ông ơi!

Các phe phái cạnh tranh nhau không nên dùng quân đội
Để khỏi xẩy ra huynh đệ tương tàn làm dân tộc thương đau
Nhiều quốc gia để quân đội không tham gia đảng phái
Là nhằm tránh nội chiến xẩy ra chứ có xấu xa đâu?

Theo tôi nghĩ, quân đội ta luôn vì dân vì nước
Bảo vệ ngư trường và vùng dầu khí ở Biển Đông
Bao năm đảng dùng quân đội để đánh quân xâm lược
Nay giặc quấy phá ta, sao không cho họ đánh thưa ông?

Giặc đang dùng “đường lưỡi bò” đòi chiếm trọn Biển Đông
Vì các ông làm ngơ, nên người dân phải xuống đường gào thét
Nên chăng dùng lại câu HP 80 ghi“Giặc Tàu là kẻ thù truyền kiếp”?
Vào HP sửa đổi 92 để quân đội cùng toàn dân đoàn kết cứu non sông!

Tôi đã bái phục ông thuở ông còn làm nghiên cứu sinh ở bên Bun ông ạ!
Một giáo sư Bun sau này dạy tôi khen, ông “Khitrôumen” lắm ông ơi![1]
Mong Hiến Pháp sửa đổi lần này ông sẽ làm cho nhân dân phấn khởi
Vì đã thỏa được nguyện ước của toàn dân, của đất nước giống nòi!

Quốc Hội đã kêu gọi dân góp ý kiến cho Hiến Pháp 92 sửa đổi
Góp ý kiến thế nào là tùy tấm lòng và trình độ của mỗi người
Tiếp thu ý kiến dân đến đâu là tùy ông chứ dân đâu bắt tội
Các thầy giáo Bun của ta đòi thay hẳn Hiến Pháp Bun[2]
Mà đâu có phản động, ông ơi!

Hà Nội, 3/3/2013
Ts. Đặng Huy Văn

Góp ý với ĐẢNG """“Thiện căn ở tại lòng ta Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”"""

- Những ngày vừa qua, tôi được nghe nhiều về đạo đức và những tranh cãi về đạo đức; mất nhiều đêm không ngủ mà vẫn không sao hiểu nổi cái gọi là “đạo đức” của Đảng.

Uống nước nhớ nguồnLý rằng, đạo đức con người bắt đầu từ cái gọi là nguồn cội, là uống nước nhớ nguồn. Hay thực tế hơn là: “ăn cây nào rào cây ấy”. Vậy nên, tôi thấy các đảng viên bảo vệ cho Điều 4 Hiến pháp những ngày qua cũng là lẽ thường tình. Ít ra họ có đạo đức đấy chứ, vì họ được hưởng lợi từ điều đó thì phải hết lòng hết sức bảo vệ nó, che chắn nó. Được “ăn” thì phải “rào” lại là chuyện đương nhiên rồi.

Nhưng hỡi ôi! Các đảng viên thì thế, sao lại bắt người khác không được sống “đạo đức” như các ngài. Sao các ngài bắt quân đội “ăn cây táo, rào cây sung”? Quân đội là từ nhân dân mà ra, ăn của dân, sống vì dân,… khoan nói về nhiệm vụ, chức trách của họ, chỉ nói rằng nguồn cội và lợi ích của họ. Quân đội “ăn” cây nhân dân sao các ngài lại bắt quân đội phải “rào” cây Đảng?

Mà nói cho đúng, chính bản thân đảng các ngài cũng “ăn” từ cây nhân dân, cớ sao lại không “rào” cho cây nhân dân trước đã, rồi hãy tính đến “rào” cho cây khác. Nước không còn, dân không còn thì thử hỏi Đảng của các ngài sẽ tồn tại thế nào?

Các ngài cần được bảo vệ, cần được bình yên? Nhân dân cũng cần được bảo vệ, cũng cần được bình yên, tổ quốc cần tự do, cần độc lập,… Thái bình, hạnh phúc là ao ước bao đời nay. Ngẫm rằng, cái chính sách thư hoãn sức dân làm kế sâu dễ, bền gốc hay ngắn gọn hơn là lấy dân làm gốc của tiền nhân vẫn luôn là bài học thời sự, các ngài có thấu hiểu?

Sao các ngài cần phải có quân đội bảo vệ? Nếu các ngài có chính nghĩa, là những người thực tốt thì đâu cần đến ai bảo vệ? Những người làm cách mạng xưa kia, người bảo vệ đầu tiên là nhân dân, vì quân đội khi đó là của ai? Của nhà cầm quyền mà đấy chứ?

Quân đội hay các lực lượng khác, xét cho cùng cũng là con người, là nhân dân và đa phần đều có đạo đức – phần người trong mỗi “con người” đấy ạ. Chính vì thế, lịch sử đã cho các ngài thấy bao nhiêu triều đại dù có quân đội hùng mạnh cũng chẳng thể tồn tại nếu rời xa nhân dân. Người lính không bắn vào cha mẹ, đồng bào của họ vì đó là “đạo đức” chứ không phải vì “bổng lộc” hay mệnh lệnh của nhà cầm quyền.

Thành thật, tôn sư, trọng đạo
Chủ thuyết của các ngài là “cộng sản” thì cớ làm sao tài sản của người thân hoặc trực tiếp các ngài ủy viên, bí thư các cấp,.. lại nhiều vậy nhỉ? Các ngài kêu gọi xây dựng xã hội “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” cơ mà? Không biết năng lực các ngài đến đâu và đã làm được những gì? Nhưng nhìn vào cái mà các ngài đang hưởng thì quả thật tôi thấy rằng “nhu cầu” của các ngài lớn quá, còn đại bộ phận người dân chắc là không có nhu cầu gì đáng kể rồi. Lời nói không thành thật ấy có được coi là “đạo đức” không thưa các đảng viên?

Đạo đức, xét cho cùng cũng chỉ là 1 khái niệm thuộc phạm trù ý thức. Mà chủ nghĩa duy vật biện chứng - kim chỉ nam cho hành động của các ngài - đã chỉ rõ điều gì: “vật chất quyết định ý thức”. Vậy đạo đức mà các ngài đang giảng giải có bị một thứ “vật chất” nào đó quyết định không? Các ngài hãy đối diện với lương tâm, thẳng thắn mà làm người trung thực một lần khi trả lời câu hỏi ấy đi?

Tôn sư, trọng đạo, trung thực có phải là đạo đức không? Triết học duy vật biện chứng khẳng định: “mâu thuẫn là nguyên nhân, động lực của sự phát triển”; cái mâu thuẫn nói ở đây hẳn nhiên không phải là mâu thuẫn và đấu tranh của các mặt đối lập của cùng một sự vật, hiện tượng; mâu thuẫn nói ở đây là mâu thuẫn giữa các đối tượng, các sự vật khác nhau mới đem lại động lực cho sự phát triển; mà như thế, số đối tượng để hình thành mâu thuẫn tối thiểu phải là hai. Vậy lý nào, các ngài đi ngược lại “kim chỉ nam”, phản lại lời thầy dạy bằng việc để độc đảng, độc quyền mà vẫn mơ về sự phát triển? Như vậy là đạo đức đấy sao?

Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm
Tôi không xin trích lại một câu có lẽ đà trở thành thành ngữ: “mất mùa đổ tại thiên tai, được mùa ca ngợi thiên tài đảng ta”. Còn về thực tiễn, quá nhiều dẫn chứng để ai cũng có thể nhận thấy, ai cũng có thể tự kê cho mình những dẫn chứng thiết thực nhất.

Tôi cũng từng có thời mơ mộng đất nước ta sánh vai cùng các cường quốc năm châu, và cố gắng rất nhiều vì điều đó. Nhưng khi nghe về những nước “độc đảng” mà chúng ta đang “sánh vai” thì tôi thật sự thất vọng cho “đạo đức” của những người như thế.

Dũng cảm, thật thà ở đâu khi những từ này còn được nhắc đến: “một bộ phận không nhỏ”, “không kỷ luật một đồng chí”, “đồng chí X”,…?

Thay lời kết

Nói về đạo đức, mà cái tâm không trong sáng, cái lòng không ngay thẳng thì cũng chỉ đưa người ta vào vòng xoáy của câu chữ mù mờ, như một thủ đoạn chính trị thôi. Những người đọc bài này, hiểu được những điều tôi nói xin hãy mạnh dạn sống thật với đạo đức của mình, và cùng xem cái mà mình muốn là gì đi nhé:

“Thiện căn ở tại lòng ta
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”